หากดูพระตำหนักชาลีมงคลอาสน์ และปราสาท เชอนองโซอย่างผิวเผิน อาจเห็นว่าอาคารทั้งสองมีรูปทรง และลักษณะคล้ายกัน แต่หากพิจารณาให้ดีก็จะพบว่ามี เพียงส่วนด้านหน้าของปราสาท ตรงส่วนที่เป็นหอคอย เท่านั้นที่คล้ายกัน เพราะลักษณะของพระตำหนักชาลีมงคล อาสน์นั้นได้นำสถาปัตยกรรมแบบฮาล์ฟทิมเบอร์ของอังกฤษ มาผสมผสานกันได้อย่างกลมกลืน นอกจากนี้ ยังได้มีการ ดัดแปลงส่วนอื่นๆ ของพระตำหนักให้เข้ากับสภาพภูมิอากาศของเมืองไทยโดยทำระเบียงลูกกรง และช่องลมเพื่อระบายอากาศได้อย่างเหมาะสมโดยไม่ขัดกับโครงสร้างใหญ่ของอาคาร และไม่ เสียความสง่างามของอาคารในลักษณะนี้ไปแต่อย่างใด

        และหากลองพิจารณา ในแง่ของตัวเนื้อวัสดุที่นำมาสร้าง พระตำหนักนี้ ก็จะพบความเหมาะสมกับที่มาของนามพระ ตำหนักอย่างน่าสนใจยิ่ง กล่าวคือ พระตำหนักชาลีมงคลอาสน์ เป็นอาคารที่สร้างในลักษณะก่ออิฐถือปูน ผู้พบเห็นจะรู้สึกถึงความ มีพลัง ความเข้มแข็ง ในขณะเดียวกันก็มีความงามสง่าและไม่แข็ง กระด้างด้วยมีไม้มาเป็นองค์ประกอบ และมีเสากลมตลอดจนเส้น โค้งของโครงสร้างบางส่วนมาช่วย สะท้อนถึงบุคลิกภาพความ เป็นผู้ชาย อันมีความสอดคล้องกับชื่อที่มาของพระตำหนัก ซึ่งนำ มาจากชื่อตัวละครเอกฝ่ายชาย อีกทั้งยังมีความเหมาะสมกับการเสด็จมาประทับในฐานะผู้บังคับ การกองเสือป่าเพื่อทรงงานอันเกี่ยวกับพระราชกรณียกิจในการซ้อมรบเสือป่า รวมทั้งเป็นสถานที่ ประกอบพระราชกรณียกิจอื่นๆ อีกด้วย

        พระตำหนักชาลีมงคลอาสน์ นอกจากจะมีรูปทรงของอาคารที่แปลกตาแล้ว ยังมีสิ่งที่สะดุดตาอีกสิ่งหนึ่งก็คือ อนุสาวรีย์รูปสุนัขหน้าพระตำหนัก รูปปั้นนี้คือ ย่าเหล สุนัขตัวโปรดที่พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้สร้างอนุสาวรีย์ไว้เป็นเครื่องเตือน ใจให้รำลึกถึงย่าเหล ซึ่งถูกยิงตายในช่วงปี พ.ศ. 2457 เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ พระองค์ทรงเศร้าและสะเทือนพระทัยอย่างยิ่ง

        สำหรับอาคารอีกหลังหนึ่ง คือ พระตำหนักมารีราชรัตบัลลังก์ นั้นรัชกาลที่ 6 ได้พระราช ทานแนวคิดให้ออกแบบอาคาร โดยใช้วัสดุที่ทำด้วยไม้สักทองทั้งหลัง และได้ดัดแปลงให้เหมาะ กับอาคารของประเทศเมืองร้อน โดยทำช่องลมและระเบียงลูกกรง เพื่อระบายอากาศได้อย่าง เหมาะสมกลมกลืน เช่นกัน

        ความเป็นไม้นั้นมีธรรมชาติ ที่ให้ความรู้สึกอ่อนโยน และละมุนละไมอยู่ในที และเมื่อพิจารณาเสาอาคารซึ่งเป็น เสากลม และเส้นโค้งขององค์ประกอบของอาคารบางส่วน ผู้พบเห็นจะสัมผัสได้ถึงความอ่อนโยนนุ่มนวล อันเป็น คุณลักษณะของผู้หญิง สอดคล้องกับชื่อพระตำหนักที่นำมา จากชื่อตัวละครเอกฝ่ายหญิง อีกทั้งยังมีความเหมาะควรกับ การที่พระตำหนักแห่งนี้ได้ใช้เป็นที่ประทับของเจ้านายฝ่าย ในด้วย

        แม้กาลเวลาจะล่วงเลยมากว่า 90 ปี แต่ก็มิอาจลบเลือน ความสำคัญและคุณค่าทางสถาปัตยกรรมของพระตำหนัก ทั้งสองนี้ไปได้ พระตำหนักชาลีมงคลอาสน์ และพระตำหนักมารีราชรัตบัลลังก์ ยังคงความมี มนต์ขลังเปี่ยมด้วยชีวิตชีวาและมีเสน่ห์อย่างน่าอัศจรรย์ใจแก่ผู้ที่ได้พบเห็นตลอดมา และคงเป็น เช่นนี้ต่อไปอีกตราบนานเท่านาน

        (เรียบเรียงจากบทความ "พระตำหนักชาลีมงคลอาสน์ พระอัจฉริยภาพของการสร้างสรรค์" โดย ผศ. กัญญรัตน์ เวชชศาสตร์ ประจำภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัย ศิลปากร)

        ผู้ที่สนใจเข้าชมพระตำหนักชาลีมงคลอาสน์ สามารถทำหนังสือติดต่อขออนุญาตเข้าชม ได้ที่ ฝ่ายประชาสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร วิทยาเขตพระราชวังสนามจันทร์ โทร. (034) 242649, 253840-4 ส่วนพระตำหนักมารีราชรัตบัลลังก์ เปิดให้ประชาชนเข้าชมได้ ทุกวันอังคาร พฤหัสบดี และวันเสาร์ ...

1 2

(คลิกที่ภาพเพื่อดูรายละเอียด)