โดย ผศ. สุภาวดี สังขวาสี-รัตนมาศ

           เมื่อครั้งที่แล้วเราได้พูดคุยกันไปถึงลักษณะของบ้านทรงกระท่อมหรือบ้านสไตล์คอตเทชอย่างกว้างๆ กันไปบ้างแล้ว  ด้วยเสน่ห์ของบ้านที่มีขนาดเล็กน่ารักนี้เอง ทำให้บ้านทรงกระท่อมเป็นบ้านที่ได้รับความนิยมของผู้คนนับแต่อดีตกาลเรื่อยมาจนถึงยุคปัจจุบัน

บ้านกระท่อมในยุคต้น  เกิดขึ้นตั้งแต่มนุษย์เราเริ่มคิดที่จะสร้างที่อยู่อาศัยเป็นหลักแหล่ง    เริ่มจากกระท่อมไม้มุงด้วยหลังคาจาก หรือแฝก    พัฒนามาเป็นกระท่อมของชาวนาที่เรียบง่ายอยู่สบาย     และมีวิวัฒนาการข้ามศตวรรษมาสู่บ้านกระท่อมในยุคโลกาภิวัฒน์ที่มีเสน่ห์น่ารักสำหรับ       การมาใช้ชีวิตครอบครัวที่หลบจากความสับสนของชีวิตประจำวันมาสู่ความเงียบสงบ  และอบอุ่นในกระท่อมน้อยนี้

จากศตวรรษหนึ่งสู่ศตวรรษหนึ่ง   บ้านทรงกระท่อมก็ได้แปรเปลี่ยนรูปร่างไปหลายแบบตามอิทธิพลของวัฒนธรรม และสังคมในแต่ละสมัย    จากกระท่อมหลังคาแฝกทรงอังกฤษ (English cottage) มาสู่   กระท่อมทรงคลาสสิกเคปคอต (Cape Cod cottage) และพัฒนามาเป็นบ้านทรงกระท่อมที่มีรูปแบบเป็นบ้านอยู่อาศัยอันทันสมัยของผู้คนในยุคปัจจุบัน

กระท่อมอังกฤษ (English cottage)   รากฐานของบ้านทรงกระท่อมได้เริ่มต้นขึ้นในช่วงกลางศตวรรษที่ 16 จากการเป็นบ้านในสไตล์ระดับกลางที่คั่นระหว่างปราสาทราชวังอันหรูหราของเหล่าขุนน้ำขุนนาง  และบ้านชาวนาที่ยากจน

คอตเทชเป็นบ้านของชาวชนบทที่มีฐานะปานกลาง  มีขนาดพอเหมาะและมีการตกแต่งที่งดงามเหมาะกับฐานะ พื้นที่ใช้สอยเป็นบ้านขนาดสองชั้น         ชั้นบนเป็นส่วนห้องนอนมีหลังคาสูงชัน  และมีขนาดกว้างขวางกว่ากระท่อมมุงแฝก

ในช่วงปลายทศวรรษ ค.ศ. 1800   กระท่อมในอังกฤษก็ได้แปรรูปโฉมเป็นกระท่อมน้อยที่ได้รับการประดับตกแต่งราวกับภาพเขียน  ด้วยเครื่องตกแต่งอย่างในยุคกลางคือ   หน้าต่างกระจกแบ่งซอยเป็นรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน มีกันสาดเล็กๆ คลุมหน้าต่าง หลังคาสูงชัน เป็นบ้านที่ชวนฝันอย่างในเทพนิยาย

บ้านทรงกระท่อมในสหรัฐอเมริกา กระท่อมรุ่นแรกเริ่มจากการก่อสร้างของชาวอังกฤษที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานที่แมทซาชูเสทส์     และได้นำเอาวัฒนธรรม  กับรูปแบบของบ้านทรงกระท่อมติดมาจากถิ่นฐานเดิมของตน      จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์เราพบว่าชาวอังกฤษมาตั้งบ้านเรือนอยู่ที่พลีมัทโดยสร้างกระท่อมที่มีขนาดพื้นที่ประมาณ 440 ตารางฟุตหรือประมาณ 40 ตารางเมตร บางครั้งก็น้อยกว่านั้นตามแต่ที่ครอบครัวของตนจะมีกำลังสร้างได้

รูปแบบของบ้านกระท่อมสร้างขึ้นจากไม้โอ๊ค  และหิน หลังคาคลุมด้วยอ้อหรือฟาง  ฝาทำด้วยไม้โอ๊คหรือไม้ขัดแตะและใช้แผ่นไม้ปิดอีกชั้นหนึ่ง   บางครั้งฉาบผิวด้วยดินทรายและหญ้าเพื่อป้องกันน้ำซึมเมื่อฝนตกหนัก

กระท่อมทรงเคปคอต ช่วงระยะเวลา 10 ปีต่อจากนั้น ผู้คนที่มาตั้งถิ่นฐานใหม่ต่างยุ่งอยู่กับการสร้างบ้านเรือนของตน นับตั้งแต่บ้านที่เรียบง่ายสมถะจนถึงแบบบ้านที่งดงามหรูหราโดยมีรูปแบบพื้นฐานมาจากบ้านกระท่อมพื้นถิ่นของอังกฤษซึ่งเปรียบเสมือนกับแผ่นดินแม่ของตนนั่นเอง จนมาถึงช่วงปลายศตวรรษที่  18    บ้านทรงกระท่อมได้เริ่มปรากฏโฉมอย่างโดดเด่น  เป็นเอกลักษณ์ในสหรัฐอเมริกา   ด้วยรูปทรงบ้านที่มีหลังคาเดี่ยวทรงจั่วสูงชัน   ซึ่งเป็นรูปแบบของบ้านกระท่อมทรงเคปคอตที่คงอยู่ในปัจจุบัน

ผู้สร้างกระท่อมที่เคปคอตเป็นกลุ่มแรก  คงไม่คิดว่ากระท่อมหลังน้อยนี้       จะกลายเป็นต้นแบบของบ้านทรงกระท่อมในสหรัฐฯ     เพราะในสมัยนั้นที่เคปคอตดูจะเป็นแห่งเดียวที่มีวัสดุก่อสร้างครบครัน   ซึ่งแตกต่างจากมลรัฐอื่นๆ  ในสหรัฐ กระท่อมเคปคอต    ปรากฏโฉมออกมาได้อย่างน่ารักด้วยสัดส่วนที่พอเหมาะของช่วงเสา 10 ฟุต x 10 ฟุต   ที่สามารถลากต่อกันลงบนพื้นทรายแสดงแปลนและนำไปสร้างณสถานที่ต่างๆได้โดยใช้แบบเดียวกัน  กระท่อมเคปคอตจึงกลายเป็นจุดเริ่มต้นของตำนานการสร้างบ้านในสหรัฐฯ

กระท่อมเคปคอต ประกอบด้วย โถงอเนกประสงค์ 1 ห้อง  และเฉลียงทางเข้าเล็กๆพร้อมด้วยเตาผิง   ซึ่งดูเหมือนจะเป็นหัวใจของบ้านเลยทีเดียว    ส่วนฝาด้านนอกทำด้วยไม้ตีเกล็ดตามนอน หน้าต่างบานเลื่อนขึ้นลงแบ่งซอยเป็นลูกฟักเล็กๆมีสัดส่วนอยู่ที่ 12 ช่อง สำหรับบานล่างและ 8 ช่อง สำหรับบานบน มีกันสาดเล็กๆเหนือหน้าต่าง เพราะเนื่องจากพื้นที่บริเวณนี้มีลมแรงหากมีกันสาดใหญ่ก็จะทำให้เกิดความเสียหายเวลามีพายุได้

เมื่อกระท่อมคลาสสิกหลังนี้ตั้งอยู่ท่ามกลางสวนดอกไม้   และพันธุ์ไม้ที่เลื้อยพันอยู่โดยรอบไม่มีผู้ใดจะปฏิเสธได้ถึงความงามน่ารักมีเสน่ห์ของกระท่อม ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำให้บ้านทรงกระท่อมได้รับความนิยมอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน

(คลิกที่ภาพเพื่อดูรายละเอียด)